Қазба деген не?

Қазба - ең ежелгі геологиялық кезеңдердегі тіршілік иелерінің жер қабатының шөгінділерінде сақталып қалған қалдықтары.

Ежелгі дәуірде Қазақстанды таңғажайып жануарлар мекендеген,  елде жануарлар мен өсімдіктердің жүздеген қазба қалдықтары бар. Омыртқасыздардың 17 түрі және жойылып кеткен омыртқалылардың 600-ге жуық түрлері сипатталып, олардың дамуының маңызды кезеңдері анықталған.

Юрск кезеңінде жердің едәуір бөлігін ежелгі жылы Тетис теңізінің сулары алып жатты, онда терең теңіздің тұрғындары - плиозаврлар, плезиозаврлар, мозозаврлар және басқа теңіз жануарлары өздерін тамаша сезінді.

1954 жылы Батыс Қазақстаннан тарихқа дейінгі теңіз жорғалаушысы - плиозавр жүзгіштерінің сынықтары табылды.

80-жылдардың басында геологтар Солтүстік Қазақстанда  Құсмұрын көмір кен орнын ашты, мұнда қазақстандық палеозоологтар мезозойдың теңіз айдаһарлары деп аталатын мозозавр, эласмозавр, гадрозавр сияқты теңіз рептилияларының қалдықтарын тапқан.

Шымкент облысында, Үлкен Қаратау жотасының тауларында, бір кездері Юрск көлі болған, Қаратау көлі деп аталатын Әулие елді мекенінде тастардан ежелгі ұшатын балықтар іздерінің әлемдегі жалғыз жинақтары, сонымен қатар ұшатын кесірткелер сүйектерінің қалдықтары табылды.

Павлодар облысының Ақсу қаласында ферроқорытпа зауытын салу кезінде, шұңқыр қазылғанда экскаватор шөміші мастодонттың үлкен сүйектері, тістері және сойдақ тістерімен қоса жер қабатын көтерді.

Қазба өсімдіктер

Қаратауда (Оңтүстік Қазақстан), Юра көлінің шөгінділерінде қазба өсімдіктердің көптеген іздері табылды. Қазба өсімдіктері - өткен геологиялық дәуірлердің климаты мен ландшафттарының көрсеткіштері, жер бетіндегі өсімдіктердің эволюциялық даму кезеңдерін көрсетеді. Алғашқы құрлық өсімдіктері шамамен 400 миллион жыл бұрын пайда болған. Пальма ағаштары бір кездері субтропиктік климат болған қазіргі Павлодар ендігіне жететін.

Батпақты кипарис, метасеквойя, магнолия, талшын, емен Жайсан ойпатының, Торғай науасының және Солтүстік Арал теңізінің қазіргі шөлді аймақтарындағы шөгінділерге тән. Олар Оңтүстік-Шығыс Азияның заманауи өсімдіктеріне жақын.