Жұт деп ауа райының бұзылуына немесе қолайсыздығына байланысты тұрғындардың дағдарысқа ұшырауын айтамыз. Қазақта жұтты жеті түрлі апатпен байланыстырады. Бұлардың қатарына жеті түрлі табиғат апаты жатады: құрғақшылық, сел, өрт, індет, жер сілкінісі, дауыл, жұтты. 
Ғылымда жұтқа әкеп соғуы мүмкін ауа райындағы өзгерістерді атмосферадағы процесспен байланыстырады. Яғни антициклон мен Арктикадан келетін құрғақ ауа массасы бір орында ұзақ тұрып қалуы салдарынан болады. Зерттеу нәтижелеріне сүйенетін болсақ, аталмыш табиғи құбылыс әр түрлі аумақта он бір-он екі жыл немесе 80 және 90 жыл сайын қайталанады екен. Мұндай кезде жауын-шашынның мөлшері азайып, температура жоғарылайды. Жел тоқтаусыз соғып, салдарынан шөп тез қурайды. 
Атмосфералық айналым болған кезде ауа массалары полюсі мен бағыттары ауысып, салқын аймақтарда температура жоғарылайды, ал жылы аймақтар салқындайды. Мұндай процесс әр 7-13 жылда қайталануы мүмкін. Ауа райындағы осындай өзгерістер мал шаруашылығына айтарлықтай зиянын тигізеді.